Je kinderen nemen de zaak over. Dat denk jij

Je hebt al jaren een opvolger in gedachten en de kans is groot dat het een van je kinderen is. Dat idee heeft in je hoofd al vaste vormen aangenomen. Je hebt het op een verjaardag misschien al eens laten vallen, waarna iedereen instemmend knikte en het onderwerp wegzakte tussen de taart en de cadeaus.

Is de opvolging daarmee geregeld? Zeker niet. De wet heeft geen idee van wat er aan die verjaardagstafel is gezegd.

Je opvolger weet er misschien niets van

Weet je zoon of dochter dat jij dit in gedachten hebt en zit hij of zij er ook op te wachten? Dat is de vraag die het vaakst blijft liggen. Terwijl juist het antwoord op die vraag bepaalt of de rest van je plan zin heeft.

We zien plannen die tot in detail zijn uitgewerkt zonder dat iemand het de beoogde opvolger ooit heeft gevraagd. Soms wil je kind iets heel anders met zijn leven. Soms willen meerdere kinderen graag bij de bedrijfsopvolging betrokken zijn. Dat kan, maar dan moet je het wel vormgeven. Zo kun je besluiten dat één kind de onderneming bestuurt en de anderen aandeelhouder worden, zodat ze meedelen in de opbrengst zonder aan de knoppen te zitten.

In de meeste testamenten staat geen opvolger

Ligt er een testament, dan staat daar keurig in wie wat erft. Wie de zaak voortzet en wie het mandaat heeft om door te pakken, staat er zelden bij. Overlijd je, dan mag niemand beslissen over de zaak, terwijl je klanten en je personeel gewoon doorgaan met hun dag. Ligt er helemaal niets vast, dan wordt het nog een slag ingewikkelder, daarover schreven we eerder.

Gaat het bedrijf naar één kind, dan ontvangt dat kind meer dan de anderen. Daar heb je een overbedelingsvordering voor nodig, een afspraak waarmee je de erfdelen weer gelijktrekt.

Sommige ondernemingen laten zich sowieso niet verdelen. Knip je zo'n bedrijf in vieren, dan houd je vier stukken over die los van elkaar weinig waard zijn. In dat geval gaat het geheel naar één kind en ontvangen de anderen een vergoeding. Zulke afspraken maak je vooraf, want achteraf zijn het onderhandelingen tussen mensen die net iemand hebben verloren.

Laat je alles aan je partner na, dan komt het bedrijf niet bij je kinderen

Veel testamenten regelen precies één ding, namelijk dat de echtgenoot alles erft. Voor het huis en de spaarrekening is dat logisch. Voor een onderneming pakt het anders uit, want dan belandt je bedrijf bij je partner en niet bij de kinderen die je in gedachten had.

Zet je partner de zaak vervolgens voort en overlijdt zij of hij later zelf, dan gaat het bedrijf alsnog naar de kinderen, met een tweede keer erfbelasting erbovenop.

Reken op de erfgenaam die gaat dwarsliggen

Welke van je erfgenamen gaat de meeste heibel veroorzaken als jij er niet meer bent? Dit is een vraag waar veel mensen stil van worden, maar we stellen hem toch. Een overlijden haalt oud zeer naar boven, zeker in families waarin iemand opnieuw is getrouwd of waarin de verhoudingen al jaren scheef liggen.

Weet je vooraf wie er moeilijk gaat doen, dan kun je die persoon een plek geven in het plan. Dat vraagt meer mensenkennis dan fiscale kennis en het bepaalt of je kinderen na jouw overlijden nog met elkaar door één deur kunnen.

Zo'n regeling kost geld. Een familie die daarna uiteenvalt, kost meer.

Wat je dit jaar nog kunt regelen

Ga het gesprek met je kinderen aan over wie de zaak voortzet en vermijd daarbij het ongemakkelijke deel niet. Leg daarna vast wie mag beslissen en hoe je de anderen compenseert. Houd rekening met de agenda van de notaris, want wil je dit jaar nog iets vastleggen, dan moet dat vaak voor 1 december rond zijn.

Dat is waar estate planning in de kern over gaat. Een overdracht is een traject van een paar jaar en hoe eerder je begint, hoe meer je zelf kunt sturen.